Garliczka

Garliczka to mała wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Zielonki, w jurze Krakowsko Częstochowskiej. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego. Obecnie sołtysem jest pan Jerzy Żuchowicz. Wiele osób zajmuje się tam rolnictwem. Wieś szczyci się dwoma pięknymi kapliczkami, a pod jedną z nich mieszkańcy spotykają się na majówkach. Szczególną popularnością cieszy się koło dożynkowe, które gromadzi się w okresie żniw, aby uczcić ich zakończenia dożynkami w kościele i zabawą ze śpiewami ludowymi. Przygotowują wtedy przepiękne wieńce. Do koła angażują się zarówno ludzi młodzi jak i starsi. W Garliczce zamieszkuje wiele osób utalentowanych muzycznie. Pan Michał Jurkiewicz posiada nawet własny zespół "Śrubki". Mieszkańcy narzekają na brak sklepów i przystanków autobusowych. Tylko we wtorki, czwartki i soboty jeździ tam sklep z Naramy.

Graniczy ona z siedmioma wsiami: Januszowicami, Przybysławicami, Brzozówką, Owczarami, Górną Wsią, Garlicą Duchowną i Trojanowicami. Położona jest na skałach wapiennych i posiada dolinę Garliczki, która ma długość 9km i ciągnie się od Naramy w gminie Iwanowice do Zielonek, gdzie wpada do doliny Prądnika.

            W Garliczce już od bardzo dawna osiedlali się ludzie.  Pierwsze wzmianki o niej pojawiły się już w 1381 r., a ludzie zajmowali te tereny zapewne dużo dawniej. O wczesnej bytności człowieka na terenie Garliczki świadczy to, że odkryto tam 233 krzemiennych przedmiotów. Jej nazwa pochodzi od słowa gardło, a bezpośrednio od średniowiecznego przezwiska Garlica, lub Garliczka. Istnieją też nazwy wsi, które nie są oficjalne (nazwy polne). W tym przypadku były to Chochół i Gęsawa.

             Na terenach Garliczki na początku było bardzo dużo lasów. W latach 1397-1430 wieś ta należała do Wierzynków, sławnej krakowskiej rodziny kupieckiej. Mikołaj Wierzynek miał trzech synów, którzy po jego śmierci podzielili się ziemiami ojca. Byli to Janusz, który wziął Garlicę Średnią (tereny dzisiejszej Garliczki) i część Garlicy Dalszej, Tomasz- wieś Kokotów, i Mikołaj-Śledziejowice i połowę dziedzictwa w Trzemeśni. W późniejszym czasie Janusz Wierzynek zaczął wyprzedawać swoje ziemie. W 1427 r. oddał Mikoszowi z Owczar gaj Gąsawa za 75 grzywien. Zawarł z nim umowę, że po pięciu latach po wycięciu z niego ziem teren ten wróci do Garlicy Średniej powrotem. Oprócz tej transakcji było przeprowadzanych wiele innych. Dużo było też sporów o ziemię Garlicy Średniej. Brat Janusza, Mikołaj Wierzynek w 1449r. rozstał się ze swoja żoną Katarzyną. Wcześniej w 1441r. zastawił Stanisławowi z Ujazdu 3 łany ziemi w Garliczce. Słychać też o zastawieniu karczmy Garlickiej.  Żona Mikołaja, Katarzyna próbowała walczyć o ziemie w obu Garlicach. Cała Garlica została sprzedana przez Mikołaja Wierzynka Stanisławowi i Dorocie Strycharzom. W 1458 miejscowość zmieniła swoich właścicieli ponownie Dorota, wdowa po Stanisławie Strycharzu wraz ze swoim synem zamienili dobra z Jakubem ze Strzelec Wielkich, otrzymując za Garlicę Średnią całą część Jakuba w Strzelcach Wielkich oraz 100 grzywien gotówki. Wspomniana już Katarzyna, która wcześniej rościła sobie prawa do ziem Garlickich wygrała tę sprawę, kiedy posiadał je Stanisław Strycharz. Jakub Strzelecki nic o tym nie wiedział kupując te tereny i był zmuszony wypłacić rozwódce 50 grzywien z racji posagu i wiana.. Potem musiał jej także ustąpić połowę wielkiego gaju skąd mogła brać drzewo na opał i prace budowlane, a z jego części miała jeszcze zabrać cztery dęby. Mogła korzystać z gaju, aż zupełnie zostanie spłacona, a Jakub sprzedał jej jeszcze połowę folwarku obsianego żytem. W 1498r. Jan Piekarski, pleban w Gołczy zapisał swoja część w Garlicy krewnemu-Mikołajowi Piekarskiemu. W 1510r. Jan Strzelecki, kanonik tarnowski, sprzedał swoje dziedzictwo w Garlicy Średniej Janowi Włodkowi ze Ścibirowic. Dziesięcina z Garlicy była od 1381r. składana misjonarzom w katedrze krakowskiej z uposażenia biskupa krakowskiego Zawiszy.

            Oprócz Garlicy Średniej do Garliczki należała część Garlicy Dalszej, pierwsze wzmianki o niej pojawiły się w 1400r.

             Garliczka od średniowiecza występowała, jako odrębna osada, należąca do słynnej rodziny Wierzynków. A w pierwszej połowie XVIw. była własnością krakowskich mieszczan, Gerstmanów, z czasem przechodząc w ręce drobnej szlachty.

            Na początku Garliczka należała do parafii Giebułtów a potem do Korzkwi. Częstymi nazwiskami były Skwara, Smardzewski i Ochalski. Garliczka była wsią szlachecką.

            W Garliczce ludzie zajmowali się rolnictwem. Z rejestru piekarzy wynika, że w Garliczce w 1581r był 1 piekarz, w 1629 także był tylko jeden, a w 1680 nie było żadnego. W miejscowości jednak działał młyn. Oprócz niego wieś pod koniec XVIII posiadała jeszcze jeden dwór.

            Podczas zaborów Garliczka wpadła w ręce Rosjanom i należała do powiatu miechowskiego. Wtedy to przyszły trudne czasy dla mieszkańców tej wsi. Brakowało wielu rzeczy. Przez Garliczkę biegł traktam Kraków-Zielonki-Garliczka-Brzozówka-Niebyła-Skała. Pod koniec XIX wieku Garliczka należała już do parafii Korzkiew, a w połowie lat 20 XX w. do gminy Cianowice. Wtedy to też swój zakład kowalski otworzył w Garliczce pan Kiełtyka.

            Obydwie wojny nie omijały także mieszkańców Garliczki. W całej gminie tworzyły się wtedy jednostki do walki z nieprzyjacielem oraz ukrywano żydów. Po tych ciężkich latach wsie borykały się z problemem niewypałów. W drugiej połowie XX w zlikwidowano gminy i utworzono gromady. Wieś Garliczka należała do gromady Przybysławice, korzystała z poczty w Przybysławicach i stacji kolejowej w Zabierzowie. Wiadomo, że wówczas sekretarzem gromadzkim w GRN w Przybysławicach był Józef Zaręba. Do gmin zbiorowych już w nowym kształcie powrócono w 1973 roku. Z 4313 gromad miało powstać ok. 2400 gmin. Garliczka należała do gminy Zielonki. W Garliczce realizowało w ramach czynów społecznych wodociągi, także wykonywano prace przy drogach komunalnych.

Urszula Calik
Rafał Kiełkowicz
Patrycja Franczak
Dominika Sosnowska

 

Wśród mieszkańców zostały przeprowadzone ankiety, których wyniki są dostępne tutaj: http://stowarzyszeniekorzkiew.pl/uploadNew/files/garliczka_ankiety.pdf


#

zamki-gotyckie.pl - Zamki Państwa Krzyżackiego, Zamki Królestwa Polskiego, Zamki zakonów rycerskich.

reklama
 
Created by Eurohost